تحقیق المان ها یا اجزاء قابل حرکت 18 صفحه ورد قابل ویرایش

تحقیق المان ها یا اجزاء قابل حرکت 18 صفحه ورد قابل ویرایش

تحقیق المان ها یا اجزاء قابل حرکت 18 صفحه ورد قابل ویرایش

     هر کسی که رشته ی بیولوژی مقدماتی را انتخاب کرده، احتمالاً درباره ی آزمایشات مندل بر روی بادام زمینی  اطلاعاتی دارد، در این آزمایشات مندل قوانین پایه ارث و موروثی را تشریح کره است. یکی از نمونه های نخستین (پروتوتایپ ها) که او بررسی نمود، این بود که ببیند بادام ها صاف هستند یا ناهموار و ناصاف. از همان دوران مندل، ما آموخته ایم که بادام های ناصاف و چروکیده، در تولید نشاسته، بازده ناقصی دارند: یعنی یک آنزیم شاخه شاخه کننده ی خاص (برای نشاسته) در آن ها وجود دارد که قرارگیری تکه ای از DNA (که از بخش دیگری از کروموزوم به نام المان  قابل حرکت و جا به جایی می آید) را مختل می سازد.     
     همانطور که در فصل های 1 و 2 توصیه شد. المان های قابل حرکت که به آنها ترانس پوزان هم
می گویند، اجزاء اصلی کروموزوم های گیاه می باشند. این گونه اجزاء DNA قادرند که از یک نقطه کروموزوم به نقطه دیگری حرکت کنند. بدین صورت، آن ها مثل هویت های شبه مستقل رفتار
می کنند. یعنی وجود تولید مثل و حتی انقراض آن ها در اکوسیستم کروموزوم گیاه و سلول حاوی آن ها، نیمه مستقل است. در این باره، ترانس پوزان ها شبیه انگل ها هستند که میزبانشان فقط وسیله ای است که از طریق آن انگل چرخه حیاتش را کامل می کند. اگر یک ترانس پوزان بتواند از خودش چند نمونه (کپی) بسازد و این کپی ها در طول زمان حفظ شوند، آنگاه آن ترانس پوزان مؤفق محسوب می شود.

     از آنجا که یک ترانس پوزان مسیر تکاملی خودش را (که ممکن است برای سلول حاوی آن مفید باشد یا نباشد) طی می کند، گاهی به آن "خود خواه" می گویند؛ گرچه این صفت انسانی شایسته اطلاق به تکه کوچکی از DNA نیست. درست مثل یک انگل موفق، اگر میزبان راهی برای تحمل آن پیدا کند، ترانس پوزان هم به بقایش ادامه می دهد و اگر میزبان به خطر فعالیت ترانس پوزان بمیرد، آنگاه خود ترانس پوزان هم از جمعیت خارج و حذف می شود. بنابراین گزینش طبیعی صورت گرفته روی ترانس پوزان، سبب بقا و تولید مثل آن می شود، البته اگر همزمان، کروموزوم خراب و مختل نشود و سلول دربردارنده خود را نکشد. کروموزوم های گیاهی مثل اکاریوت ها، تغییر و تحولات گسترده در تعداد المان های قابل حرکت (جابجایی) را تحمل می کنند و در اکثر موارد، این المان ها تأثیر قابل کشفی بر بقای گیاه ندارند. اما هرچه تعداد المان های متحرک در اطراف کروموزوم بیشتر شود، به تدریج رسوب شان در ژن بیشتر می شود و همان تأثیری که مندل در بادام چروکیده دید، مشاهده می گردد.        
     المان های قابل حرکت به چهار روش عمده بر کروموزوم گیاه تأثیر می گذارند: اولاً آن ها بخش عمده DNA کروموزوم را تشکیل می دهند و در نتیجه مستقیماً بر اندازه کروموزوم تأثیر می گذارند. ثانیاً آن ها به هنگام ورود و خروج، جهش هایی را انجام می دهند. ثالثاً آن ها می توانند بر چیدمان ژن ها (از طریق حرکت دادن ژن ها یا اجزاء ژنی از یک نقطه کروموزومی به نقطه دیگر)، تأثیر بگذارند. رابعاً اینکه آن ها می توانند بر بروز (expression) ژن تأثیر بگذارند. گرچه این تأثیرات کلی می تواند از هر ترانس پوزانی برآید، اما معمولاً انواع مختلفی از ترانس پوزان ها، به تأثیرات خاص ارتباط دارند.         

     به هنگام در نظر گرفتن تأثیرات ترانس پوزان ها، بسیار مهم است که جهش های سوماتیک (سوما= بدن) از جهش های germinal (در گیاهان)، متمایز شوند. جعش سوماتیک، در بافت تنه یا بدنه گیاه رخ می دهد و شامل نسل و پروژنی گیاه نمی شود یعنی به آن سرایت
نمی کند. اما جهش ژرمینال به نسل بعدی هم منتقل می شود. جهش های سوماتیک مثل برون روی و داخل روی ترانس پوزان ها، اغلب دیر اتفاق می افتند. در حیوانات، به خاطر نحوه شکل گیری بافت های یاخته ساز، تمام جهش ها در اواخر دوره تکامل رخ می دهند و دیگر جهش های مربوط به بافت های غیر ارگان های تولید مثل، سوماتیک خواهند بود. مثلاً راحت می توان درک کرد که یکی از مول های پوستی چهره ما، به فرزندمان منتقل نمی شود.           
     این وضعیت در گیاهان اندکی پیچیده تر است. طرح بدنی یک گیاه، بر خلاف جانداران، در گیاهک یا جنین، شکل نمی گیرد. بلکه گروه هایی از سلول های stem یا pluripotent، اکثر ارگان های گیاه را می سازند. به چنین گروهی از سلول های pluripotent، "apical meristem" می گویند. آن ها برگ ها، ساقه ها و گل ها را می سازند. اگر جهشی در سلول های اصلی گل (meristem) رخ دهد، آنگاه جهش در تمام یا برخی از قسمت های تخمدان یا دانه های گرده رخ می دهد و این جهش می تواند به نسل بعد هم سرایت کند. جهش های ایجاد شده توسط ترانس پوزان ها با جهش های دیگر تفاوت ندارند و می توانند سوماتیک یا ژرمینال باشند.    
     المان های قابل حرکت به سه گروه گسترده تقسیم می شوند ـ المان های RNA، المان های DNA و Helitron ها. این تقسیم بندی به نحوه اجرای جابجایی، از طریق واسطه DNA یا RNA و نوع توالی repeat signature پشت آن ها، بستگی دارد. به المان های RNA، رترو ترانس پوزان نیز می گویند.


خرید آنلاین